PGT Nedir? PGT-A, PGT-M ve PGT-SR Ne Anlama Gelir?

Güncelleme Tarihi: 24 Eylül 2026

PGT (Preimplantasyon Genetik Test), tüp bebek (IVF/ICSI) tedavisi ile elde edilen embriyoların rahme transfer edilmeden önce belirli genetik veya kromozomal özellikler açısından değerlendirilmesini ifade eder.

Geçmişte “preimplantasyon genetik tanı (PGD)” ve “preimplantasyon genetik tarama (PGS)” gibi ifadeler kullanılırken, güncel uluslararası terminolojide genel ifade olarak Preimplantation Genetic Testing – PGT kullanılmaktadır.

PGT Ne İşe Yarar?

PGT'nin amacı, tüp bebek tedavisi sırasında elde edilen embriyolar hakkında transfer öncesinde genetik bilgi sağlamaktır.

Ancak hangi genetik bilginin araştırılacağı PGT türüne göre değişir.

Örneğin:

• PGT-A embriyodaki kromozom sayısal değişikliklerini değerlendirir.
• PGT-M bilinen tek gen hastalıklarının aktarım riskini değerlendirmek için kullanılır.
• PGT-SR anne veya babada bilinen yapısal kromozom düzenlenmesi bulunduğunda kullanılabilir.

PGT-A, PGT-M ve PGT-SR Arasındaki Fark Nedir?

PGT-A Nedir?

PGT-A (Preimplantation Genetic Testing for Aneuploidy), embriyolardaki kromozomların sayısal durumunu değerlendirmeyi amaçlar.

Normal insan hücrelerinde 46 kromozom bulunur. Embriyoda bir kromozomun eksik veya fazla bulunmasına anöploidi adı verilir.

Embriyolardaki anöploidi sıklığı özellikle kadın yaşı ilerledikçe artar. Bu nedenle ileri üreme yaşında PGT-A bazı hastalarda embriyo seçimi açısından gündeme gelebilir.

PGT-A Her Tüp Bebek Hastasına Yapılmalı mı?

Hayır.

Güncel uluslararası bilimsel verilere göre PGT-A'nın tüm tüp bebek hastalarında rutin olarak kullanılmasının canlı doğum oranını artırdığı gösterilmiş değildir.

Bu nedenle:

PGT-A kararı verilirken:

• Kadının yaşı
• Yumurtalık rezervi
• Elde edilen yumurta ve blastokist sayısı
• Önceki tüp bebek tedavileri
• Önceki gebelik ve düşük öyküsü
• Embriyoların gelişim özellikleri
• PGT-A'nın hastaya sağlayabileceği olası yarar ve sınırlılıklar

birlikte değerlendirilmelidir.

İleri Anne Yaşında PGT-A Yapılır mı?

İleri anne yaşında embriyo anöploidisi daha sık görüldüğü için PGT-A'nın olası yararı daha fazla gündeme gelir.

ASRM verileri, PGT-A'nın özellikle ileri anne yaşında ve yeterli yumurtalık rezervi / blastokist sayısı bulunan seçilmiş hastalarda yararlı bir rolü olabileceğini düşündürmektedir.

Ancak burada önemli bir nokta vardır: PGT-A yapılabilmesi için önce biyopsiye uygun embriyo elde edilmesi gerekir.

Özellikle ileri yaş ve düşük yumurtalık rezervi birlikte bulunduğunda az sayıda embriyo elde edilebileceği için PGT-A kararı daha dikkatli verilmelidir.

Bu konuda ayrıntılı bilgi için: 40 Yaş Üstü Tüp Bebekte Kaç Yumurta Yeterlidir?

PGT-M Nedir?

PGT-M (Preimplantation Genetic Testing for Monogenic Disorders), tek bir gendeki hastalık oluşturan genetik değişikliğin embriyoda araştırılması amacıyla uygulanır.

Örneğin ailede veya çiftte bilinen:

• Talasemi
• Kistik fibrozis
• Spinal musküler atrofi (SMA)
• Duchenne musküler distrofi
• Bazı kalıtsal metabolik hastalıklar
• Bazı ciddi erişkin başlangıçlı kalıtsal hastalıklar

gibi durumlarda PGT-M gündeme gelebilir.

PGT-M, PGT-A'dan farklı olarak genellikle belirli bir aileye ve belirli bir genetik varyanta özel planlanır.

PGT-SR Nedir?

PGT-SR (Preimplantation Genetic Testing for Structural Rearrangements), anne veya babada kromozomal yapısal yeniden düzenlenme bulunduğunda gündeme gelir.

Örneğin:

• Dengeli translokasyon
• Robertsonian translokasyon
• İnversiyon
• Bazı diğer yapısal kromozomal değişiklikler

PGT-SR değerlendirmesinin konusu olabilir.

Bir kişi dengeli kromozomal düzenlenme taşıdığı halde tamamen sağlıklı olabilir; ancak embriyolarda dengesiz kromozomal yapı gelişme riski bulunabilir.

PGT Tekrarlayan Gebelik Kayıplarında Yapılır mı?

Tekrarlayan gebelik kayıplarında embriyonun kromozomal yapısı önemli nedenlerden biri olabilir.

Ancak tekrarlayan düşük öyküsü tek başına herkese PGT-A yapılması gerektiği anlamına gelmez.

ASRM'nin 2026 tekrarlayan gebelik kaybı değerlendirmesine göre, PGT-A'nın tekrarlayan gebelik kaybı olan tüm kadınlarda canlı doğum oranını artırdığı kesin olarak gösterilmiş değildir.

Özellikle 40 yaş üzeri ve daha önce anöploid gebelik kaybı gösterilmiş seçilmiş hastalarda PGT-A ortak karar verme sürecinin bir parçası olarak tartışılabilir.

Tekrarlayan gebelik kayıpları hakkında: Tekrarlayan Gebelik Kayıpları Rehberi

Tekrarlayan Tüp Bebek Başarısızlığında PGT-A Yapılır mı?

Tekrarlayan embriyo transferi başarısızlığı da PGT-A'nın sık gündeme geldiği durumlardan biridir.

Ancak PGT-A, “tüp bebek birkaç kez tutmadıysa mutlaka yapılmalıdır” şeklinde otomatik bir tedavi değildir.

Önce:

• Kadının yaşı
• Transfer edilen embriyo sayısı ve özellikleri
• Yumurtalık rezervi
• Embriyo gelişimi
• Rahim içi değerlendirme
• Transfer tekniği
• Önceki IVF sonuçları

birlikte incelenmelidir.

Ayrıntılı bilgi için: Tüp Bebek Neden Tutmaz? IVF Başarısızlık Nedenleri

PGT Süreci Nasıl Yapılır?

PGT işlemi birkaç aşamadan oluşur:

1. Yumurtalıkların uyarılması: Birden fazla yumurta geliştirilmesi amaçlanır.
2. Yumurta toplama işlemi: Olgunlaşan yumurtalar toplanır.
3. IVF / ICSI: Yumurtalar sperm ile döllenir ve embriyo gelişimi takip edilir.
4. Blastokist gelişimi: Uygun embriyolar genellikle 5. veya 6. güne kadar takip edilir.
5. Embriyo biyopsisi: Uygun blastokistlerden birkaç trofoektoderm hücresi alınır.
6. Embriyoların dondurulması: Biyopsi sonrasında embriyolar çoğunlukla vitrifikasyon ile dondurulur.
7. Genetik analiz: Alınan hücreler ilgili genetik laboratuvarında incelenir.
8. Sonucun değerlendirilmesi: PGT türüne göre embriyo sonuçları genetik ve klinik açıdan değerlendirilir.
9. Dondurulmuş embriyo transferi (FET): Transfer için uygun kabul edilen embriyo sonraki bir siklusta rahme transfer edilir.

PGT Sonrası Taze Transfer mi, Dondurulmuş Transfer mi Yapılır?

Modern blastokist biyopsisi ve genetik analiz süreçlerinde embriyolar genellikle biyopsiden sonra dondurulur.

Genetik sonuç çıktıktan sonra uygun embriyo dondurulmuş embriyo transferi (FET) ile sonraki bir siklusta transfer edilir.

Embriyo transferi hakkında ayrıntılı bilgi için: Embriyo Transferi Nasıl Yapılır?

PGT Sonucu “Euploid” Ne Demektir?

PGT-A raporlarında sık kullanılan terimlerden biri euploid embriyodur.

Euploid sonuç, incelenen hücre örneğinde değerlendirilen kromozomların beklenen sayısal düzende olduğunu ifade eder.

Ancak euploid sonuç:

• Embriyonun kesin olarak tutunacağını
• Gebeliğin kesin devam edeceğini
• Bebeğin tüm genetik hastalıklardan tamamen arınmış olduğunu

göstermez.

PGT-A'da Mozaik Embriyo Ne Demektir?

Bazı PGT-A sonuçlarında embriyodan alınan hücrelerde hem normal hem de anormal kromozomal hücre sinyalleri saptanabilir. Bu durum mozaik sonuç olarak raporlanabilir.

Mozaik embriyoların değerlendirilmesi karmaşıktır ve:

• Mozaik düzeyi
• Etkilenen kromozom
• Segmental veya tam kromozomal değişiklik
• Alternatif euploid embriyo bulunup bulunmaması

gibi faktörlere göre değerlendirilir.

Mozaik embriyo transferi düşünülüyorsa ayrıntılı genetik danışmanlık önemlidir.

PGT Gebelik Şansını Artırır mı?

Bu sorunun yanıtı PGT'nin türüne ve hastanın özelliklerine bağlıdır.

PGT-M ve PGT-SR'nin temel amacı, bilinen genetik hastalık veya kromozomal dengesizlik riskini azaltmaya yardımcı olmaktır.

PGT-A'nın amacı ise kromozomal açıdan uygun embriyoların seçimine yardımcı olmaktır.

Ancak PGT-A'nın tüm IVF hastalarında kullanılması, toplam canlı doğum olasılığını otomatik olarak artırmaz.

PGT Düşük Riskini Azaltır mı?

Embriyonik anöploidi erken gebelik kayıplarının önemli nedenlerinden biridir. Euploid embriyo seçimi bazı hasta gruplarında anöploidiye bağlı gebelik kaybı riskini azaltmaya yardımcı olabilir.

Ancak düşüklerin tamamı kromozomal nedenlere bağlı değildir ve PGT-A yapılması düşük riskini tamamen ortadan kaldırmaz.

PGT Embriyoya Zarar Verir mi?

Modern PGT uygulamalarında biyopsi çoğunlukla blastokistin ileride plasentayı oluşturacak trofoektoderm hücrelerinden yapılır.

Deneyimli laboratuvarlarda uygulandığında risk düşük kabul edilir. Ancak embriyo biyopsisi, dondurma ve çözme işlemleri tamamen risksiz değildir.

Bu nedenle PGT'nin beklenen yararı ve olası riskleri birlikte değerlendirilmelidir.

PGT Sonucu Yanlış Çıkabilir mi?

PGT oldukça gelişmiş bir genetik değerlendirme yöntemidir; ancak hiçbir genetik test yüzde 100 hatasız değildir.

Embriyodan alınan birkaç hücrenin analizi:

• Mozaikliği her zaman tam olarak temsil etmeyebilir.
• Bazı genetik değişiklikleri tespit etmeyebilir.
• Nadir olarak yanlış pozitif veya yanlış negatif sonuçlara yol açabilir.
• Tüm genetik hastalıkları araştırmaz.

PGT Yapıldıysa Gebelikte NIPT veya Amniyosentez Gerekir mi?

PGT yapılmış olması, gebelikte genetik değerlendirmeye artık ihtiyaç olmadığı anlamına gelmez.

Çünkü PGT yalnızca test edilen genetik veya kromozomal durumlar hakkında bilgi verir ve fetüsteki tüm olası genetik anomalileri dışlayamaz.

Bu nedenle gebelik oluştuktan sonra:

• Rutin prenatal tarama seçenekleri
• NIPT / hücre dışı fetal DNA taraması
• Ense saydamlığı ve ultrasonografik tarama
• Gerekli durumlarda CVS veya amniyosentez gibi tanısal testler

hasta ile bireysel risk ve tercihlere göre görüşülmelidir.

PGT ile Cinsiyet Seçimi Yapılır mı?

PGT sırasında embriyonun cinsiyet kromozomlarıyla ilgili bilgi bazı testlerde ortaya çıkabilir.

Ancak Türkiye'de isteğe bağlı cinsiyet seçimi uygulanmaz. Cinsiyete bağlı ciddi genetik hastalık riski gibi tıbbi ve genetik gereklilik bulunan durumlar ilgili mevzuat, tıbbi genetik değerlendirme ve yetkili merkezlerin prosedürleri çerçevesinde değerlendirilir.

PGT Öncesinde Genetik Danışmanlık Neden Önemlidir?

Özellikle PGT-M ve PGT-SR planlanan hastalarda genetik danışmanlık tedavinin önemli bir parçasıdır.

Danışmanlık sırasında:

• Genetik hastalığın kalıtım şekli
• Embriyoya aktarılma riski
• PGT'nin neyi gösterebileceği
• PGT'nin sınırlılıkları
• Testin teknik olarak hazırlanabilir olup olmadığı
• Olası embriyo sonuçları
• Gebelikte prenatal test seçenekleri

değerlendirilir.

PGT İçin Kaç Embriyo Gerekir?

PGT yapılabilmesi için herkese uygulanabilecek sabit bir “en az embriyo sayısı” yoktur.

Ancak özellikle PGT-A'da biyopsiye uygun blastokist sayısı azaldıkça, test sonrasında transfer edilebilir embriyo bulunamama ihtimali artabilir.

Bu nedenle:

• Kadının yaşı
• AMH ve AFC
• Beklenen yumurta sayısı
• Önceki IVF sonuçları
• Beklenen blastokist sayısı

tedavi öncesinde birlikte değerlendirilmelidir.

Yumurtalık rezervi hakkında: Yumurtalık Rezervi Nedir? AMH, Yaş ve Tüp Bebek Kararı

PGT'nin Avantajları Nelerdir?

Doğru endikasyonda PGT:

• Belirli kalıtsal hastalıkların embriyoya aktarılma riskinin değerlendirilmesini sağlayabilir.
• Yapısal kromozom bozukluğu taşıyan çiftlerde dengesiz embriyoların belirlenmesine yardımcı olabilir.
• Seçilmiş hastalarda kromozomal açıdan uygun embriyonun transferine yardımcı olabilir.
• Tek embriyo transferi planlamasını kolaylaştırabilir.
• Bazı seçilmiş hasta gruplarında başarısız transfer veya düşük sayısını azaltmaya yardımcı olabilir.

PGT'nin Sınırlılıkları Nelerdir?

• Gebeliği garanti etmez.
• Canlı doğumu garanti etmez.
• Tüm genetik hastalıkları tespit etmez.
• Test sonucu olmayan veya belirsiz sonuç veren embriyolar olabilir.
• Mozaik sonuçların yorumlanması karmaşık olabilir.
• Embriyo biyopsisi ve kriyoprezervasyon tamamen risksiz değildir.
• PGT-A'nın tüm IVF hastalarında rutin yararı gösterilmiş değildir.
• Test sonrasında transfer edilebilir embriyo bulunamayabilir.

PGT Hakkında Sık Sorulan Sorular

Bilgilendirme notu: Bu içerik genel sağlık bilgilendirmesi amacıyla hazırlanmıştır. PGT kararı; hastanın yaşı, yumurtalık rezervi, embriyo sayısı, önceki gebelik ve tüp bebek öyküsü, ailedeki genetik hastalıklar ve genetik danışmanlık sonuçları birlikte değerlendirilerek kişiye özel verilmelidir. PGT sonucu gebeliği veya sağlıklı canlı doğumu garanti etmez.