Yumurta Kalitesi ve Tüp Bebek Başarısı

“Kaç yumurtam var?” sorusu kadar önemli bir diğer soru şudur: “Yumurtalarımın kalitesi nasıl?” Çünkü tüp bebekte (IVF/ICSI) sonuç, yalnızca yumurta sayısına değil, yumurtadan embriyoya giden yolun kalitesine bağlıdır.

Yumurta kalitesi neden önemlidir?

Yumurta kalitesi; döllenme, embriyonun gelişimi, rahme tutunma ve sağlıklı gebelik olasılığı üzerinde belirleyicidir. Kalite azaldığında, düşük riski artabilir ve sağlıklı embriyo elde etme olasılığı düşebilir.

“Kalite” derken neyi kastediyoruz?

Klinik pratikte “yumurta kalitesi” ile genellikle şunlar anlaşılır:

• Yumurtanın olgunlaşma kapasitesi (MII olgun yumurta oranı)
• Döllenmeye uygunluk ve erken embriyo gelişimi
• Embriyonun gelişim potansiyeli (özellikle 5. gün/blastokist gelişimi)
• Genetik açıdan normal embriyo olasılığı (yaşla ilişkili değişkenlik)

1) Yaş faktörü

Yumurta kalitesini etkileyen en güçlü belirleyici yaştır. Yaş arttıkça yumurta sayısı azalabilir; bununla birlikte genetik değişiklik olasılığı artabilir. Bu nedenle gebelik planlaması ve/veya doğurganlık koruma kararları, mümkünse daha erken dönemde ele alınmalıdır.

Doğurganlığı korumaya yönelik bir seçenek olarak yumurta dondurma bazı hastalarda önemli bir strateji olabilir.

2) Yumurtalık rezervi: AMH ve Antral Folikül Sayısı (AFC)

AMH ve ultrasonla değerlendirilen antral folikül sayısı (AFC), “kaç yumurta beklenebilir?” sorusunda yol göstericidir. Ancak rezerv, tek başına kaliteyi %100 tanımlamaz; yaş ile birlikte yorumlanmalıdır.

AMH ve AFC’nin birlikte nasıl değerlendirilmesi gerektiği, yumurtalık rezervi (AMH/AFC) rehberinde ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.

3) Adet 2–3. gün hormonları: FSH ve Estradiol

Adetin 2–3. günü yapılan FSH ve estradiol testleri, yumurtalıkların uyarana yanıt potansiyeli ve rezerv hakkında fikir verebilir. Yorum; laboratuvar aralıkları, yaş ve ultrason bulguları ile birlikte yapılmalıdır.

4) Adet döngüsü ve yumurtlama düzeni

Adet döngüsünde belirgin kısalma/uzama, yumurtlamanın düzenini ve hormonal dengeyi etkileyebilir. Bu bulgular tek başına tanı koydurmaz; ancak değerlendirmeyi yönlendirebilir.

5) Tüp bebek tedavisine verilen yanıt

Daha önce tüp bebek denemesi olan hastalarda, yumurtalıkların stimülasyon ilaçlarına yanıtı (kaç olgun yumurta, kaç embriyo, embriyo gelişimi) “rezerv ve kalite” hakkında pratikte çok değerli bilgi sağlar.

Yumurta kalitesini desteklemek için yapılabilecekler

“Kaliteyi garanti eden” bir yöntem yoktur; ancak genel sağlık ve metabolik denge, tedavi yanıtını etkileyebilir. Hekiminizle birlikte kişiselleştirilmek üzere sık önerilen başlıklar:

• Sigara ve nikotin ürünlerinden uzak durmak
• Alkolü sınırlamak
• Vücut ağırlığını dengelemek, düzenli hareket
• Uyku düzeni ve stres yönetimi
• Takviye/vitaminleri “rutin” değil, hekim önerisiyle değerlendirmek

Bilimsel çalışma notu

Prof. Dr. Birol Vural ve çalışma arkadaşlarının yayınında perifoliküler kan akımı, endometrial vaskülarite ve follikül sıvısı belirteçleri ile IVF sonuçları arasındaki ilişki incelenmiştir.

Kaynak: Vural B, Vural F, Doğer E, Çakıroğlu Y, Çekmen M. Perifollicular blood flow and its relationship with endometrial vascularity, follicular fluid EG-VEGF, IGF-1, and inhibin-a levels and IVF outcomes. Journal of Assisted Reproduction and Genetics. 2016;33(10). DOI:10.1007/s10815-016-0780-7

Kısa özet

• Yumurta kalitesi tüp bebek başarısında ana belirleyicilerden biridir.
• Kalite tek testle ölçülmez; yaş + rezerv + ultrason + önceki yanıt birlikte değerlendirilir.
• AMH daha çok rezerv bilgisidir; kaliteyi en çok etkileyen değişken yaş ve klinik tablodur.
• Yaşam tarzı düzenlemeleri destekleyicidir; plan kişiye özel yapılmalıdır.

Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı hekim değerlendirmesi ile belirlenir.