Tüp bebek öncesi neden test yapılır?

Tüp bebek tedavisi “tek tip” bir uygulama değildir. Hangi ilaçların kullanılacağı, dozların nasıl ayarlanacağı, yumurta toplama ve embriyo transferinin nasıl planlanacağı; kadının yumurtalık rezervi, rahim yapısı ve erkeğin sperm parametreleri gibi birçok veriye göre kişiye özel düzenlenir.

Önemli: İstenen testler merkezden merkeze ve hastanın hikâyesine göre değişebilir. Aşağıdaki liste, en sık uygulanan değerlendirmeleri özetler.

Kadınlarda tüp bebek öncesi yapılan testler

1) Yumurtalık rezervi ve hormon testleri

• AMH (Anti-Müllerian Hormon): Yumurtalık rezervi hakkında fikir verir.
• FSH, LH, Estradiol (E2): Genellikle adet döngüsünün belirli günlerinde değerlendirilir.
• TSH (Tiroid), Prolaktin: Ovulasyon ve gebelik sürecini etkileyebilen hormonlar.
• Gerekli durumlarda DHEA-S, testosteron, 17-OH progesteron gibi ek hormonlar.

2) Transvajinal ultrason değerlendirmesi

Yumurtalıklarda antral folikül sayımı (AFC), kist veya endometrioma varlığı ve rahim içi yapısal durumlar (polip, miyom şüphesi gibi) ultrasonla değerlendirilebilir.

3) Rahim ve tüplerin değerlendirilmesi (gerektiğinde)

• HSG (Rahim filmi): Tüplerin açıklığı ve rahim içi yapı hakkında bilgi verebilir.
• Salin infüzyon sonografi (SIS) / histeroskopi: Rahim içi polip, yapışıklık gibi durumlarda tercih edilebilir.

4) Enfeksiyon taramaları

Tüp bebek öncesinde gebelik ve tedavi güvenliği için bazı enfeksiyon taramaları istenebilir (merkez protokollerine göre değişir).

5) Genetik değerlendirme (sadece gerekli durumlarda)

Tekrarlayan düşük, ailede genetik hastalık öyküsü veya ciddi erkek faktörü gibi durumlarda hekim tarafından genetik danışmanlık ve uygun testler planlanabilir.

Erkeklerde tüp bebek öncesi yapılan testler

1) Spermiogram (Semen analizi)

En temel testtir. Sperm sayısı, hareketlilik ve morfoloji gibi parametreler değerlendirilir. Bazı durumlarda testin tekrar edilmesi istenebilir.

2) Gerekli durumlarda hormon testleri

• FSH, LH, total testosteron (ve hekim uygun görürse ek hormonlar)

3) İleri sperm testleri (her hastaya gerekmez)

• Sperm DNA hasarı / fragmentasyon testleri: Seçilmiş olgularda planlanabilir.
• İmmünolojik değerlendirmeler: Özel durumlarda istenebilir.

4) Üroloji değerlendirmesi (gerektiğinde)

Varikosel şüphesi, çok düşük sperm parametreleri veya azoospermi gibi durumlarda üroloji değerlendirmesi önerilebilir.

Çiftlerden istenen ortak testler

Tüp bebek tedavisi öncesinde çoğu merkezde, hem anne hem baba adayından bazı standart taramalar istenir (protokollere göre değişebilir).

• Kan grubu
• Tam kan sayımı (kansızlık vb. açısından)
• Bulaşıcı hastalık taramaları (ör. bazı hepatit testleri, HIV gibi; merkez/ülke protokollerine göre)
• Biyokimya testleri (gerektiğinde)

Testlerin kapsamı; daha önceki denemeler, yaş, yumurtalık rezervi, düşük öyküsü ve ek hastalıklar gibi faktörlere göre genişletilebilir.

Test sonuçlarına göre tedavi planı nasıl belirlenir?

Test sonuçları, tüp bebek sürecinin en kritik kısmı olan “kişiye özel planlamayı” sağlar. Örneğin:

• Yumurtalık rezervi düşükse ilaç dozu ve protokol buna göre ayarlanabilir.
• Rahim içi yapısal bir problem şüphesi varsa transfer öncesi rahim içi değerlendirme/tedavi planlanabilir.
• Erkek faktörü belirginse mikroenjeksiyon (ICSI) gibi yöntemler gündeme gelebilir.

Unutmayın: İnternetteki genel bilgiler faydalı olsa da, nihai karar her zaman hekim muayenesi ve bireysel değerlendirmeyle verilmelidir.