Endometriozis Nedir? Belirtileri, Nedenleri ve Tanı Süreci – İstanbul
Endometriozis, rahim iç tabakasına (endometrium) benzer dokunun rahim dışında yerleşmesiyle ortaya çıkan kronik ve inflamatuvar bir hastalıktır. Bazı kişilerde belirgin şikâyetlere yol açarken, bazı olgularda uzun süre fark edilmeyebilir.
Bu yazıda endometriozisin temel tanımını, en sık belirtilerini, kimlerde daha sık görüldüğünü ve ne zaman araştırılması gerektiğini hasta dostu bir dille özetliyoruz.
Gebelik hedefi olanlar için: Endometriozis varlığında infertilite değerlendirmesi ve hangi durumlarda tüp bebek (IVF/ICSI) seçeneğinin gündeme geldiğine dair kapsamlı rehber: Endometrioziste İnfertilite ve Tüp Bebek (IVF/ICSI) Ne Zaman Gerekir?
Gebelik elde edilemediğinde hekim değerlendirmesiyle tüp bebek tedavisi seçenekleri planlanabilir.
1) Endometriozis nedir?
Endometriozis, endometrium benzeri dokunun rahim dışında yerleşmesiyle oluşur. En sık görüldüğü bölgeler:
- Yumurtalıklar (endometrioma / “çikolata kisti”)
- Fallop tüpleri
- Pelvik periton ve yapışıklık alanları
- Bağırsak/mesane çevresi (seçilmiş olgularda)
Bu odaklar döngüsel kanama ve inflamasyonla ağrıya ve yapışıklıklara yol açabilir. Belirtilerin şiddeti, hastalığın yaygınlığı ile her zaman bire bir paralel olmayabilir.
2) Endometriozis neden olur?
Endometriozisin tek bir nedeni yoktur. Güncel yaklaşımlarda birden fazla mekanizmanın birlikte rol oynadığı kabul edilir:
- Adet kanının geriye doğru tüplerden karın içine geçmesi (retrograd menstruasyon)
- Bağışıklık yanıtındaki farklılıklar
- Genetik yatkınlık
- Hormonal faktörler
- Kronik inflamasyon
Bu nedenle endometriozis yalnızca “bir kist” olarak değil; pelvik çevreyi etkileyebilen, uzun dönemli bir süreç olarak ele alınır.
3) Endometriozisin en sık belirtileri nelerdir?
Belirtiler kişiden kişiye değişebilir. En sık görülen yakınmalar:
- Ağrılı adet (dismenore)
- Kronik pelvik ağrı
- Cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni)
- Adet öncesi veya adet döneminde artan kasık ağrısı
- Bağırsak veya mesane ile ilişkili ağrı (seçilmiş olgularda)
- Gebelik elde edememe / infertilite
Not: Bazı hastalarda belirti olmayabilir. Endometriozis, rutin jinekolojik değerlendirme sırasında veya gebelik elde edilemediğinde yapılan incelemelerde saptanabilir.
4) Endometriozis kimlerde daha sık görülür?
Endometriozis genellikle üreme çağındaki kadınlarda görülür. Aşağıdaki durumlarda daha sık karşımıza çıkabilir:
- Ailesinde endometriozis öyküsü olanlarda
- Erken yaşta adet görmeye başlayanlarda
- Uzun ve ağrılı adetleri olanlarda
Ancak risk faktörü olmaması endometriozis olasılığını tamamen dışlamaz.
5) Endometriozis ne zaman araştırılmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda endometriozis açısından değerlendirme önerilir:
- Adet ağrılarının günlük yaşamı etkileyecek düzeyde olması
- Kronik ve nedeni açıklanamayan pelvik ağrı
- Uzun süredir gebelik elde edilememesi
- Ultrasonografide çikolata kisti şüphesi
- Daha önce endometriozis tanısı almış olmak
Erken tanı; yaşam kalitesi, ağrı yönetimi ve geleceğe yönelik planlama açısından önemlidir.
6) Endometriozis tanısı nasıl konur?
6.1 Transvajinal ultrasonografi
Özellikle endometriomaların (çikolata kistlerinin) saptanmasında etkilidir. Rahim ve yumurtalıkların genel değerlendirmesi de yapılır.
6.2 MR (seçilmiş hastalarda)
Derin infiltratif endometriozis şüphesi olan veya yaygın hastalık değerlendirmesi gereken olgularda yardımcı olabilir.
6.3 Laparoskopi
Endometriozis tanısında altın standart yöntemdir. Uygun olgularda aynı seansta cerrahi tedavi de uygulanabilir.
Gebelik planı olan hastalar: Endometriozis varlığında infertilite değerlendirmesi ve IVF/ICSI’nin hangi durumlarda öne çıktığına dair ayrıntılı rehber için: Endometrioziste İnfertilite ve Tüp Bebek (IVF/ICSI) Ne Zaman Gerekir?
7) Kısa özet
- Endometriozis, rahim dışına yerleşen endometrium benzeri dokuyla ilişkili kronik bir hastalıktır.
- En sık belirtiler: ağrılı adet, pelvik ağrı, disparoni ve bazı olgularda infertilite.
- Belirti şiddeti, hastalığın yaygınlığıyla her zaman aynı düzeyde olmayabilir.
- Şikâyetler, muayene ve görüntüleme ile değerlendirilir; laparoskopi tanıda altın standarttır.
İstanbul: Endometriozis ve gebelik planı/infertilite değerlendirmesi için kapsamlı rehber: Endometrioziste İnfertilite ve Tüp Bebek (IVF/ICSI) Ne Zaman Gerekir?
Yorumlar (0)
Yazıya ilk yorumu siz yazarak düşüncelerinizi diğer kullanıcılarla paylaşabilirsiniz.